भाँडा माझ्ने कामबाट युरोपका चर्चित सेफसम्म

बागलुङमा जन्मिएका टंक सापकोटाको परिचय अहिले नेपालको सीमाभन्दा धेरै पर पुगेको छ । पोर्चुगलको राजधानी लिस्बनमा तीनवटा इटालियन र एउटा नेपाली रेस्टुरेन्टका सेफ तथा सञ्चालक रहेका उनी युरोपेली खानपानको क्षेत्रमा आफ्नो छुट्टै पहिचान बनाउन सफल भएका हुन्। 

उनले सञ्चालन गरेको ‘फोर्नो डो ओरो’ सन् २०२४ मा युरोपका उत्कृष्ट पिज्जा रेस्टुरेन्टको सूचीमा १२औँ र विश्वव्यापी सूचीमा ७३औँ स्थानमा परेको थियो।

तर टंकको यात्रा कुनै स्थापित रेस्टुरेन्टको भान्साबाट सुरु भएको थिएन। परिवारको अपेक्षाअनुसार कानुन पढ्न थालेका उनले १८ वर्षको उमेरमा आफ्नो रुचिको बाटो रोजे। पाककलामा भविष्य खोज्दै नेपाल छाडेर जर्मनी पुगेका उनी त्यहाँ रेस्टुरेन्टमा भाँडा माझ्ने कामबाट व्यावसायिक जीवनमा प्रवेश गरे।

जर्मनीको स्टुटगार्टस्थित ‘भिल्ला रुस्तिका’ मा काम गर्दै उनले इटालियन खानाको सीप सिक्न थाले। भान्सामा काम गर्ने क्रममा पाककला, सामग्रीको छनोट र परिकार तयार गर्ने विधिबारे ज्ञान बढाउँदै लगे। अझ दक्ष बन्ने उद्देश्यले इटाली पुगेका उनले रोमस्थित प्रतिष्ठित पाककला विद्यालय ‘गाम्बेरो रोसो’ मा अध्ययन गरे। त्यहाँ उत्कृष्ट विद्यार्थीकै रूपमा आफूलाई स्थापित गरे।

सन् १९९६ मा बिदा मनाउन पोर्चुगल पुगेका टंकले त्यहाँ इटालियन खानाको क्षेत्रमा सम्भावना देखे। त्यसबेला पोर्चुगलमा इटालियन परिकारको विकास प्रारम्भिक अवस्थामा रहेको उनको बुझाइ थियो। आफूले सिकेको सीप प्रयोग गरेर नयाँ पहिचान बनाउन सकिने ठानेपछि उनी लिस्बनमै बसे।

तीन वर्षपछि सन् १९९९ मा उनले ‘कम प्रिमा’ रेस्टुरेन्ट स्थापना गरे। इटालियन खानाको मौलिक स्वाद पस्कने उद्देश्यले सुरु गरिएको यो रेस्टुरेन्ट विस्तारै लिस्बनका चर्चित रेस्टुरेन्टमध्ये एक बन्यो। त्यसको १६ वर्षपछि सन् २०१५ मा उनले ‘फोर्नो डो ओरो’ खोले, जहाँ नेपोलिटन शैलीको मौलिक पिज्जा तयार गरिन्छ।

फोर्नो डो ओरोले ‘भेराचे पिज्जा नापोलेताना’ एसोसिएसनबाट आधिकारिक मान्यता प्राप्त गरेको छ। सन् २०२४ मा ‘५० टप पिज्जा’ को युरोपेली सूचीमा १२औँ स्थानमा पर्नुले पनि रेस्टुरेन्टको अन्तर्राष्ट्रिय पहिचान स्थापित गर्न सहयोग गर्‍यो।

टंकाको पाकशैलीको विशेषता भनेको सरल विधि, मौसमी सामग्री, ताजापन र गुणस्तरमा जोड दिनु हो। धेरै सामग्री मिसाएर स्वाद जटिल बनाउनुको सट्टा प्रत्येक सामग्रीको प्राकृतिक स्वादलाई महत्त्व दिइन्छ।

उनको रेस्टुरेन्टमा टमाटर ब्रुशेट्टा, कुलातेल्लो, परमिजानो रेग्जियानो चिज र अरुगुलासहितको सलाद, कालो ट्रफल मिसाइएको ताजा टालियातेल्ले पास्ता तथा पोर्चुगलको अल्गार्भ क्षेत्रका सिपी मिसाइएको स्पागेट्टीजस्ता परिकार पाइन्छन्। बेरी कम्पोटसहितको पन्नाकोटाले भोजनलाई पूर्णता दिन्छ। 

टंकको रुचि ट्रफलमा पनि विशेष छ। सन् २००७ देखि उनले आफ्ना परिकारमा ट्रफल प्रयोग गर्न थालेका थिए। पोर्चुगलमा महँगो मानिने यो खाद्य सामग्रीलाई धेरै ग्राहकसम्म पुर्‍याउने उनको उद्देश्य थियो। उनले यसलाई ‘ट्रफलको लोकतन्त्रीकरण’ गर्ने प्रयासका रूपमा व्याख्या गरेका छन्।

सन् २०२३ मा इभोरास्थित विश्वविद्यालयसँगको सहकार्यमा पोर्चुगिज समर ट्रफलको खोजसम्बन्धी घोषणा गर्दा उनले पोर्चुगलमा इटालीभन्दा राम्रो ट्रफल पाइने दाबीसमेत गरेका थिए। यो उनको दाबी हो, स्वतन्त्र रूपमा स्थापित वैज्ञानिक निष्कर्ष भने होइन।

पोर्चुगलमा करिब ५६ हजार नेपाली रहेको अनुमान छ। रोजगारी र अवसरको खोजीमा विदेश पुगेका नेपालीमध्ये टंकको यात्रा सीपलाई व्यवसायमा बदल्ने उदाहरण बनेको छ। उनको सफलता सहज अवसरको परिणाम होइन। किशोरावस्थामा देश छाड्नु, भाँडा माझ्ने कामबाट सुरु गर्नु, इटालीमा पाककलाको औपचारिक शिक्षा लिनु र नयाँ बजारमा व्यवसाय स्थापित गर्नु उनको यात्राका महत्त्वपूर्ण चरण हुन्।

बागलुङबाट जर्मनी, जर्मनीबाट इटाली र इटालीबाट पोर्चुगलसम्म पुगेको टंकको यात्राले एउटा कुरा देखाउँछ– आफ्नो रुचिलाई सीपमा र सीपलाई उद्यममा बदल्न सके भौगोलिक सीमाले सम्भावना रोक्दैन।